Szlaki turystyczne – ich rola i infrastruktura

Największy rozwój ruchu turystycznego w Polsce jest datowany na drugą połowę XIX wieku. Wtedy nastąpił największy napływ turystów, zwłaszcza w regiony górskie. Tak duże zainteresowanie obszarami górskimi sprawiło, że zaczęto prowadzić prace ułatwiające przyjezdnym dostęp do malowniczych górskich krajobrazów, jednocześnie zapewniając im bezpieczne i komfortowe warunki wędrowania po górskich szlakach.

Pierwszym oznakowanym szlakiem, znajdującym się na polskich ziemiach, była trasa Krasny Łuh–Howerla (Czarnohora). Został on wytyczony za pomocą drogowskazów przez Leopolda Wajgela w 1880 roku. Kolejnym szlakiem, który został oznakowany cynobrowymi paskami 7 lat później, była ścieżka z Zakopanego przez Polanę Waksmundzką i Psią Trawkę do Morskiego Oka. Z czasem metoda znakowania szlaków z pomocą jednego czerwonego paska upowszechniła się w całych Karpatach Galicyjskich. W Sudetach natomiast stosowano drogowskazy w formie pomalowanych na czarno kamiennych słupków z wyrytymi napisami.Pierwsza instrukcja znakowania szlaków w Polsce powstała w 1924 roku. Przygotowali ją działacze PTT z Nowego Sącza – Feliks Rapf i Witold Milski.

Rola i znaczenie szlaków turystycznych

Szlaki turystyczne uważane są przede wszystkim za ważny element turystyczny. W pojęciu tym kryje się nie tylko droga, ścieżka, trakt i oznakowanie na drzewach czy skałach, ale również dodatkowa infrastruktura rozmieszczona wzdłuż trasy, która ułatwia wędrówkę. Zaplecze turystyki górskiej tworzą drogowskazy, tablice informacyjne, mapy, miejsca wypoczynku, jak ławki stalowe i wiaty, a także schody, poręcze i inne zabezpieczenia.

Szlaki turystyczne pełnią dwie funkcje: turystyczną i ekologiczną. Aspekt rekreacyjny polega na udostępnieniu turystom najbardziej atrakcyjnych i malowniczych terenów górskich. Funkcja ekologiczna, inaczej zwana ochronną, pozwala zacieśnić ruch turystyczny w obrębie wyznaczonych tras i obszarów.

Infrastruktura szlaków turystycznych

W Polsce dopiero od niedawna zaczęto traktować szlaki turystyczne jako specyficzny rodzaj produktu turystycznego. Takie podejście do tras górskich sprawia, że należy odnosić się do niego jako do zbioru „miejsc” lub „obiektów” związanych z nadrzędną ideą, połączonych ze sobą oznakowaną trasą i składających się z różnorodnej infrastruktury turystycznej. Oczywiście warto zauważyć, że szlak turystyczny, aby stać się produktem turystycznym, musi zostać w pierwszej kolejności skomercjalizowany, czyli opracowany i przygotowany do sprzedaży.

W tym celu musi zostać zaopatrzony w infrastrukturę usług noclegowych, gastronomicznych, informacyjnych, a także w obiekty małej architektury, jak ławki parkowe, drogowskazy, mapy i inne elementy, na przykład pamiątki, widokówki, przewodniki i placówki muzealne. Ważna jest również organizacja wydarzeń kulturalnych i lokalnych imprez. Szlak turystyczny, jako produkt, to zestaw dóbr i usług oferowanych turystom podczas wędrówki oznakowaną trasą. Jednak równie ważne są walory rekreacyjne, poznawcze i emocjonalne.